Tien jaar IOS-procedure in België: sneller en efficiënter optreden tegen onbetaalde facturen
Een antwoord op een hardnekkig probleem
Voor veel kmo’s vormen laattijdige betalingen een terugkerend probleem dat de financiële stabiliteit onder druk kan zetten. Wanneer klanten facturen structureel te laat betalen, kan dat een aanzienlijke impact hebben op de cashflow. Zelfs bedrijven die op zich financieel gezond zijn, kunnen in moeilijkheden komen wanneer inkomsten te lang uitblijven.
De cijfers tonen aan dat het probleem hardnekkig blijft. Volgens de laatste editie van de ‘Barometer van de Gerechtsdeurwaarder’ blijkt dat ongeveer de helft van de Belgische ondernemingen aangeeft hinder te ondervinden van laattijdige betalingen. Tegelijk zijn de gemiddelde betaaltermijnen in b2b-relaties de afgelopen jaren gestegen. Waar bedrijven enkele jaren geleden gemiddeld iets meer dan vijftig dagen wachtten op betaling, loopt dat vandaag op tot meer dan zestig dagen.
Een sneller alternatief voor de rechtbank
Tot de invoering van de IOS-procedure was een gerechtelijke procedure vaak de enige manier om een onbetaalde factuur juridisch af te dwingen. Dat traject kon lang aanslepen. Bedrijven moesten een procedure starten, wachten op een zitting en vervolgens op een vonnis. Pas daarna kon een gerechtsdeurwaarder daadwerkelijk stappen ondernemen om de schuld te innen.
De IOS-procedure biedt een alternatief voor dergelijke situaties, op voorwaarde dat de schuld niet wordt betwist en het gaat om een factuur tussen ondernemingen. In dat geval kan de invordering gebeuren zonder tussenkomst van een rechter.
Concreet start het proces met het indienen van een dossier dat wordt gecontroleerd op de wettelijke voorwaarden. Vervolgens betekent een gerechtsdeurwaarder de schuld aan de debiteur. Die krijgt een termijn van 38 dagen om te betalen of de schuld te betwisten. Gebeurt dat niet, dan kan de schuldeiser beschikken over een uitvoerbare titel met dezelfde juridische waarde als een vonnis. Op basis daarvan kunnen verdere maatregelen volgen, zoals beslag.
In de praktijk is het vaak niet nodig om zo ver te gaan. De juridische druk die door de procedure ontstaat, volstaat in veel gevallen al om betaling te verkrijgen.
Lagere kosten en minder druk op de rechtbanken
Een van de belangrijkste voordelen van de IOS-procedure is de combinatie van snelheid en afdwingbaarheid. Bedrijven kunnen een onbetwiste factuur veel sneller innen dan via een klassieke gerechtelijke procedure.
Daarnaast speelt ook het kostenaspect een rol. Omdat er geen volledige rechtszaak nodig is, liggen de kosten lager. Dat levert niet alleen voordelen op voor individuele ondernemingen, maar ook op maatschappelijk niveau. Onderzoek toont aan dat de gemiddelde maatschappelijke kost van een IOS-dossier aanzienlijk lager ligt dan die van een klassieke gerechtelijke procedure.
Sinds de invoering van het systeem werden al ongeveer 200.000 dossiers via deze procedure behandeld. Dat betekent niet alleen een aanzienlijke kostenbesparing, maar ook een merkbare ontlasting van de rechtbanken.
Een belangrijke rol voor accountants
Toch blijft het gebruik van de IOS-procedure relatief beperkt in verhouding tot het aantal onbetaalde facturen. Een belangrijke reden is dat veel ondernemingen het instrument nog onvoldoende kennen.
Daar ligt een duidelijke rol voor accountants en financiële adviseurs. Zij hebben doorgaans het beste zicht op de financiële administratie van hun klanten, inclusief openstaande klantenrekeningen en betalingsachterstanden. Daardoor zijn zij vaak de eersten die signaleren dat een factuur structureel onbetaald blijft.
Door hun klanten tijdig te informeren over mogelijke invorderingsprocedures kunnen accountants helpen om sneller actie te ondernemen. Ze kunnen ook adviseren over het juiste moment om een invorderingstraject op te starten en nagaan of facturen en contractvoorwaarden voldoen aan de vereisten voor een IOS-procedure.
Tien jaar na de invoering blijft de kernboodschap daarom dezelfde: wanneer een factuur niet wordt betwist, is een lange en dure gerechtelijke procedure vaak niet langer nodig.